Στην αστική Γεωμετρία εκτός από το αρτιφισιέλ [1] ανήκουν και τα κλωστρά. Τα κλωστρά (ή κλώστρες) είναι διάτρητα δομικά στοιχεία που χρησιμοποιούνται στην αρχιτεκτονική και τη διακόσμηση για τη δημιουργία ημιπερατών τοίχων, περιφράξεων και διαχωριστικών
Κλώστρες στα ελληνικά, zelosias στη βενετική παράδοση, breeze blocks στον αγγλοσαξονικό κόσμο, jaalis στην Ινδία [2]· διαφορετικές ονομασίες για μια κοινή ιδέα: την τέχνη του να ορίζεις τον χώρο χωρίς να τον κλείνεις. Η λέξη προέρχεται από τη γαλλική λέξη claustra (κιγκλίδωμα, φράγμα). Αποτελούν μια πολύ δημοφιλή τάση που συνδυάζει την παραδοσιακή μεσογειακή αρχιτεκτονική με το σύγχρονο minimal design. Ενώ αποτελεί ένα έξυπνο βιοκλιματικό φίλτρο φωτός και αέρα.
Κύριες Λειτουργίες
- Σκίαση και Φως: Φιλτράρουν τις έντονες ακτίνες του ήλιου, δημιουργώντας όμορφα εφέ φωτισμού και σκιών στο εσωτερικό.
- Φυσικός Αερισμός: Επιτρέπουν στον αέρα να περνά ελεύθερα, δροσίζοντας τον χώρο φυσικά.
- Ιδιωτικότητα: Προστατεύουν τον χώρο από τα εξωτερικά βλέμματα χωρίς να τον κλείνουν ερμητικά όπως ένας τυφλός τοίχος.
- Διαχωρισμός Χώρων: Χρησιμοποιούνται ως κομψά παραπετάσματα τόσο σε εξωτερικούς (π.χ. μπαλκόνια, αυλές) όσο και σε εσωτερικούς χώρους.
Υλικά Κατασκευής
- Κεραμικά (Τερακότα): Τα κλασικά πήλινα διαμπερή τούβλα σε φυσικές γήινες αποχρώσεις.
- Τσιμεντένια: Κατασκευασμένα από λευκό ή γκρι τσιμέντο, προσφέροντας μεγάλη αντοχή και δυνατότητα βαφής σε οποιοδήποτε χρώμα.
Οδός Καλλιάρχου
Αν και η λογική των διάτρητων πετασμάτων έχει βαθιές ρίζες στις αρχιτεκτονικές παραδόσεις της Μεσογείου και της Ανατολής, τα κλωστρά που συναντούμε στις ελληνικές πόλεις αποτελούν κυρίως διακοσμητικά στοιχεία της μεταπολεμικής εποχής. Από τη δεκαετία του 1950 και μετά, οι γεωμετρικοί αυτοί τσιμεντόλιθοι έγιναν αναπόσπαστο στοιχείο της ελληνικής κατοικίας, αφήνοντας το δικό τους αποτύπωμα στο αστικό τοπίο.Στην Ελλάδα η ευρεία διάδοσή τους τοποθετείται από τα μέσα της δεκαετίας του 1950 έως τα τέλη της δεκαετίας του 1970, παράλληλα με την έκρηξη της οικοδομικής δραστηριότητας και την εξάπλωση της αντιπαροχής. Θυμάστε σε πόσες παλιές ασπρόμαυρες ελληνικές ταινίες, της δεκαετίας του 1950 και του 1960 τα έχουμε δει ως ανάλαφρα στοιχεία διακόσμησης;
Η επιτυχία τους οφειλόταν όχι μόνο στην αισθητική τους αλλά και στην προσαρμογή τους στο μεσογειακό κλίμα: επέτρεπαν τον φυσικό αερισμό, τη σκίαση και τη διατήρηση της ιδιωτικότητας χωρίς να αποκλείουν το φως.
κ
Γιατί τα κλωστρά δεν είναι ούτε τοίχοι ούτε παράθυρα. Βρίσκονται κάπου ανάμεσα. Επιτρέπουν στο φως να διεισδύσει, στον αέρα να κυκλοφορήσει και στο βλέμμα να περάσει αποσπασματικά, δημιουργώντας μια διαρκή διαπραγμάτευση ανάμεσα στο μέσα και το έξω. Καθώς ο ήλιος μετακινείται, οι διάτρητες γεωμετρίες τους προβάλλονται στο έδαφος και στους τοίχους, υφαίνοντας εφήμερα σχέδια από φως και σκιά.
Οδός Σκουφά
Αποτέλεσαν ένα χαρακτηριστικό στοιχείο της λαϊκής αλλά και της μοντέρνας αρχιτεκτονικής. Από τις αυλές και τα κλιμακοστάσια των πολυκατοικιών έως τις περιφράξεις των μονοκατοικιών, επαναλαμβανόμενα μοτίβα διαμόρφωσαν μικρές αρχιτεκτονικές λεπτομέρειες με έντονη ταυτότητα. Κάθε σχέδιο αποκτούσε τον δικό του χαρακτήρα: κύκλοι, ρόμβοι, σταυροί, εξάγωνα και αφαιρετικές συνθέσεις που σήμερα διαβάζονται σαν αποτυπώματα μιας άλλης εποχής.
Οδός Παλαμά
Οδός Διονύσου Στους αστικούς περιπάτους, οι υφές της πόλης δεν βρίσκονται μόνο πάνω στις ανάγλυφες επιφάνειες, αλλά και στα κενά της.Τα κλωστρά αποτελούν μια ιδιαίτερη αρχιτεκτονική γλώσσα που συνδυάζει λειτουργικότητα και αισθητική. Σίγουρα εντυπωσιάζουν τον περιπατητή - παρατηρητή.
Οδός Εμπεδοκλέους
Γιατί τα κλωστρά λειτουργούν σαν αστικά φίλτρα. Δεν αποκαλύπτουν πλήρως όσα βρίσκονται πίσω τους· αφήνουν μόνο υπαινιγμούς. Ένα κομμάτι κήπου, μια εσωτερική αυλή, μια σκάλα ή ένα παράθυρο εμφανίζονται και χάνονται μέσα από τα ανοίγματά τους.
Οδός Ηρώων Πολυτεχνείου
Έτσι, ο περιπατητής δεν παρατηρεί απλώς ένα οικοδομικό στοιχείο, αλλά συμμετέχει σε ένα παιχνίδι αποκάλυψης και απόκρυψης που ενεργοποιεί τη φαντασία. Κι όμως, μέσα από τα κενά τους, η πόλη αναπνέει. Οι διάτρητες επιφάνειες μετατρέπουν το φως σε σχέδιο, τη σκιά σε υφή και τον καθημερινό περίπατο σε μια άσκηση παρατήρησης των λεπτών, σχεδόν ποιητικών, λεπτομερειών του αστικού τοπίου.
Οδός Τζαρτζάνου
Οδός Νικηταρά
Και ίσως αυτός είναι ο ρόλος των αστικών περιπάτων, η άσκηση παρατήρησης των λεπτομερειών του αστικού τοπίου. Μια προσπάθεια να ξαναδούμε όσα θεωρήσαμε δεδομένα. Να σηκώσουμε για λίγο το βλέμμα από τις βιτρίνες και την κίνηση και να παρατηρήσουμε την αρχιτεκτονική της πόλης. Να ανακαλύψουμε "τις υφές της πόλης" σε μια νέα συνομιλία μαζί τους. Εκεί όπου η Λάρισα εξακολουθεί, σιωπηλά, να αφηγείται την ιστορία της.
Οι αστικοί μας περίπατοι στη Λάρισα συνεχίζονται...
Θωμάς Ζ. Κυριάκος
https://astikoi-peripatoi-sti-larissa.blogspot.com/
Πολ. Μηχανικός Τ.Ε.
Μέλος της Φωτοθήκης Λάρισας
thomask.larissa@gmail.com
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------
[2] Damask.gr φυσικά δομικά υλικά
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου